Het actiepunten-programma voor een schoon, heel en veilig Nieuw-West.

Amsterdam, Nieuw West, December 2021.

Inleiding

Steeds meer bewoners in Nieuw-West nemen het initiatief om de wijk waarin ze wonen en leven schoon, heel en veilig te krijgen en te houden. Door te signaleren waar het aan ‘schoon, heel en veilig’ structureel ontbreekt, door zelf de boel schoon te houden, te repareren en medebewoners erop te attenderen dat schoon en heel tevens veilig betekent. In wijken, op pleinen en in buurten tonen bewoners hun betrokkenheid op een schone, hele en veilige woonomgeving. Ook rond de recreatieve omgeving van Sloterplas nemen bewoners een taak en verantwoordelijkheid op zich door te signaleren, structurele problemen aan te kaarten, mee te helpen en/ of oplossingen aan te dragen. De inzet en betrokkenheid van bewoners wordt gerealiseerd ondanks:                    (a) structureel capaciteitsgebrek van de kant van Stadsreiniging en                (b) structureel ontbreken van waardering voor en afstemming met bewonersinitiatieven.

Om dit probleem aan te pakken, hebben bewoners zich georganiseerd in Vuilnis Oproer Nieuw-West.

In dit netwerk is het volgende negen actiepunten-programma samengesteld:

Actie 1.

Connecties & kennis delen

We vormen in de Vuilnisoproer een netwerk en bouwen aan een community waarin we informatie, kennis, ervaringen, expertises, faciliteiten en connecties met elkaar delen. We inspireren elkaar en vormen samen ook een factor van betekenis voor het stadsdeel (belangenbehartiging). We gaan in dialoog/ discussie met de beleidsmakers en verkennen daarin wat we anders en beter kunnen doen. Ook hoe dingen slimmer en duurzamer ingericht kunnen worden wbt. het thema ‘schoon, heel en veilig’.

Daarnaast zijn we voortdurend actief in het vinden & verbinden van nieuwe partners en toekomstige leden van het netwerk. We groeien uit naar een netwerk op stadsdeelniveau met een vertegenwoordiging in alle wijken door actieve bewoners (a.k.a. blikvangers).

Ons doel is een verbinding te maken tussen de mensen & initiatieven uit de buurt. Met elkaar en met de lokale en stedelijke politiek om ook op beleidsniveau zaken te kunnen wijzigen.

Actie 2

Werven en toerusten van ‘blikvangers’ (of buurtblikkers)

We gaan vanuit het netwerk bewoners werven die een rol vervullen als blikvanger. Hij of zij informeert, mobiliseert en activeert medebewoners. De blikvanger informeert bewoners over de route van signalering (klachten), maar wijst ook op de mogelijkheid tot initiatief. Hij of zij probeert op buurt/wijkniveau nieuwe en slimme verbanden te leggen, bijvoorbeeld met winkeliers, ondernemers, VVE’s, georganiseerde of individuele bewoners en met basisscholen en scholen in het voortgezet onderwijs.

De blikvanger verzamelt ook de signalen en geeft deze door aan de gebiedsmakelaars en stadsreiniging. Dat kan via de reguliere meldkanalen (Mora melding en BuitenBeter), maar ook door rechtstreeks te schakelen met de desbetreffende contactpersonen via het Vuilnisoproer-platform. De komende openbare VuilnisOproer-bijeenkomsten worden dan ook ‘blikvanger-bijeenkomsten’ (werktitel), waar per gebied (1. Sloten, 2.Geuzenveld-Slotermeer, 3. Osdorp, 4. Slotervaart) de actieve bewoners, wijkinitiatieven/organisaties en beleidsmakers/ uitvoerders bij elkaar komen.

Actie 3

Hoe kunnen we het beleid innoveren

Nu is het beleid vooral reactief en in Nieuw-West zijn meeste bewoners niet erg 'meldingsbereid'. Ook wordt er soms niets met meldingen gedaan (of zo lijkt het voor bewoners). Zo zijn er wel meer knelpunten. Vanuit Vuilnisoproer gaan en blijven we in dialoog met stakeholders, ondernemers, stadsdeel, stadsreiniging, VVE’s en anderen. We observeren en analyseren samen waar structurele problemen in overlast zich voordoen en proberen daar samen oplossingen voor te vinden, waarop de uitvoerende instanties kunnen terugvallen of voldoende armslag (capaciteit) ontwikkelen. Hier komt ook weer het belang van de blikvangers naar voren, die onze ogen en oren uit de buurt zijn. We ondersteunen hen in het zoeken naar oplossingen. Daarnaast gaan we proberen de blikvanger (of vertegenwoordiger van blikvangers) aan tafel te krijgen bij de doorbraaksessies. Hier zitten alleen beleidsmakers en is er geen stem uit de buurt. 

Actie 4

Promotie voor cultuur/gedragsverandering 

We gaan vanuit het netwerk een stadsdeel-brede promotiecampagne inrichten. Met een specifieke uitwerking per gebied. Een campagne die het hele jaar door plaatsvindt, ieder jaar opnieuw. Ieder campagnejaar krijgt een thema (invalshoek). Belangrijke doelstelling van deze voorlichtingscampagne is preventie ofwel gedragsverandering. 

Voor het Vuilnisoproer Netwerk impliceert dit ook de inzet op een culturele omslag. Dus van een wegwerpcultuur naar verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving. Dit kan o.a. door educatieve workshops over recycling, waar principes van circulariteit belangrijk zijn. Die laten zien dat afval geen eindstation hoeft te zijn. Denk aan het idee van de Gouden Grijper, gemaakt door het omsmelten van lachgaspatronen. 

De uitreiking van de Gouden Grijper is tevens onderdeel van een jaarlijks terugkerend VuilnisOproer netwerk event. Voorafgaand aan dit event kunnen bewoners medebewoners nomineren voor de prijs. Een bewonerscommissie selecteert mogelijke prijswinnaars; bewoners kiezen de uiteindelijke winnaar van de Gouden Grijper.

Doel is samen- bewoners, ondernemers en stad - anders leren kijken naar afval en de verwerking ervan. Het organiseren van informatiebijeenkomsten en/of workshops die een informatief-wervende functie vervullen of juist – in workshops – een educatieve functie.  Daarvoor wordt de beschikbare expertise in het netwerk benut. Om de jeugd te bereiken denken we aan duurzame workshops op scholen en BSO’s (bv. door Recycle Valley). Ook kunnen we organisaties van buiten ons netwerk uitnodigen, denk daarbij aan Plastic Whale Foundation. Deze organisatie vist de Amsterdamse grachten schoon en maakt met ingezameld plastic nieuwe boten. Het zou goed zijn om ze een keer uit te nodigen om samen afval te vissen in Sloterplas.

De gemeente heeft het geldpotje voor duurzame educatie wegbezuinigd. Hoe krijgen we hier toch structureel geld voor?

Actie 5

De kunst van het vertellen

Kunst is vaak een manier om discussies op gang te brengen. Door bewoners, kinderen en volwassenen ruimte te geven om kunstwerken te maken die laten zien hoe zij hun leefomgeving ervaren en hoe ze dingen anders/mooier in willen, kunnen we zien wat er (nog) beter kan. De gemeente krijgt zo ook beter zicht op wat er speelt in Nieuw-West.

Belevingskaart (Zinzi) is hier een mooi voorbeeld van.

Ontwerpen van VON flyers, hulp met afval, container adoptanten: ‘basisregels kaartjes’

Afvalspel met kinderen (containerfeestjes Recycle Valley?) 

Kunstwerk van afval: Creatievelingen en kunstenaars koppelen aan kinderen van de basisschool en jongeren in het voortgezet onderwijs. (buurtwerkplaats? RV?)

Actie 6

Jonge ambassadeurs voor schoon, heel en veilig

Door duurzame workshops te geven willen we jongeren motiveren om hun buurt schoon, heel en veilig te maken. Door het maken van videoportretten waar kinderen hun visie delen over hoe we het afvalprobleem kunnen oplossen, geven we de jeugd een ambassadeursrol voor schoon, heel en veilig. Daarnaast kunnen we ook een aantal rolmodellen benaderen voor hun visie (denk kinderburgemeester, sporthelden, andere bekende kids uit Nieuw-West).

Werkgroepeducatie was een beetje gestrand, Marit heeft nieuwe baan, (Anne gaat achter nieuwe connecties Childpress aan) en het filmproject van Peik kwam niet van de grond.

Er was ook het idee om voorlichting - en educatieve filmpjes te maken. (al dan niet met kinderen) Qua werkgroep: kan Recycle Valley de trekkersrol op zich nemen?

Actie 7

Prikgroepen en prikacties

Onze inzet in het dagelijkse betreft vooral de frequente prik- en schoonmaakacties. Dat blijven we doen in de wijken en straten waar we al bezig zijn. We gaan deze acties echter ook promoten in wijken waar een actieve inzet van de kant van bewoners op het thema ‘schoon, heel en verbonden’ nog niet structureel is. We stellen middelen, trucjes en enthousiasme aan nieuwe vrijwilligers ter beschikking. Op dit punt is het daarnaast heel belangrijk dat we zorgen dat alle actieve bewoners zich bewust worden van de andere acties en andere bewoners die op dit vlak actief zijn. Het stimuleert enorm om te merken dat de strijd tegen afval een strijd is die door vele anderen ook gevoerd wordt. Op onze website kunnen bewoners, scholen, ondernemers hun acties met elkaar kunnen delen en afstemmen. Ook komt er een template flyer voor nieuwe werkgroepen (met hulp en tips). Verder kunnen we prikacties ook melden bij reiniging zodat de opgehaalde buit niet in de ondergrondse containers hoeft, maar direct na de actie door reiniging wordt opgehaald.

Onze site biedt ook allerlei hulp bij afvaltips. Hoe kom je via de gemeente aan prikkers, welke prikmaterialen raden we aan? Cargobikes ter ondersteuning van prikacties. Ook één of meer keer per jaar een VO netwerk event voor actieve bewoners geeft hopelijk een boost aan deze groep. 

Actie 8

Inrichten van materialen hubs

Een van de actiepunten betreft het inrichten van verzamel/opslagpunten voor materialen; locaties waar bewoners prikkers en andere benodigdheden kunnen vergaren om hun hartstocht ook te kunnen botvieren in portiek, straat, plantsoen en wijk. Mogelijke locaties zijn bijvoorbeeld: De Buurtwerkplaats, Station Wildeman, Ru Pare Community, Natuurkamer en de Huizen van de Wijk. Ook kunnen er kleinere ‘hubs’ ingericht worden in een cafe/hotel waar naderhand koffie gedronken kan worden. De hubs kunnen ook bijdragen aan informatievoorziening d.m.v. flyers. Hiermee proberen we het lokale prikken en schoonmaken zo optimaal mogelijk te faciliteren.

Actie 9

Toegevoegde arbeidsplaatsen 

Ook zetten we ons als netwerk – en in samenspraak met wijkpartners - in voor het creëren van arbeidsplaatsen op het thema ‘schoon, heel en verbonden’ voor medebewoners die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben en ervaren. Het gaat hier om medebewoners met een beperking of om bewoners zonder startkwalificaties. 

In Amsterdam kennen we het zogenaamde ‘right to challenge’. Hiermee kunnen bewoners tegen een vergoeding een specifiek deel van het werk van de gemeente overnemen. Daarbij kunnen we denken aan bijvoorbeeld het beheer van groen, maar ook aan het bestrijden van het afvalprobleem. 

In Nieuw-West zijn enkele partners van leden van de Vuilnisoproer die activiteiten realiseren en werkzaamheden verrichten met en voor bewoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Zo kent het Startpunt een voorziening voor gastheren op straat en assistent-beheerders in publieke ruimtes. Dit zijn beschermde werkplekken, om uitstapjes te kunnen maken naar de reguliere arbeidsmarkt. 

We onderzoeken wat er nog meer mogelijk is voor mensen die bv. naast de bijstand iets extra’s kunnen verdienen. Op adhoc basis met vrijwilligersvergoeding.

Westerpark heeft koffiebanen waar mensen het park schoon houden voor koffie & eten. Pieter speelt met idee van buurtbanen: door gemeente betaalde banen om de buurt beter te maken, complementair aan stadsreiniging. Dus bijvoorbeeld op tijden dat reiniging niet actief is tijdens een calamiteit, op zomerse dagen bij veel dagrecreatie in het Sloterpark of tijdens evenementen bijvoorbeeld op aanvraag van de organisator.


Hier komt begin 2022 een update van:

  • Hoe werkt het Netwerk als deelplatform, wie doet wat
  • Verder uitwerking van werkwijze, financiën en begroting 2022
  • What's in a name? (gaat over wie we zijn)